De invloed van WHOA op personeel: arbeidsrechtelijke alternatieven

7 februari 2024

De Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) heeft in de juridische wereld veel aandacht gekregen vanwege haar rol in de faillissementspreventie en bedrijfsherstructurering. De WHOA biedt bedrijven de mogelijkheid om faillissementen te voorkomen door aan haar schuldeisers een akkoord voor te leggen. Maar wat zijn precies de arbeidsrechtelijke gevolgen van de WHOA voor het personeel?

Dit artikel laat het verschil zien tussen de WHOA en het faillissement en belicht specifiek de impact die beide procedures hebben op de arbeidsovereenkomsten van werknemers. Daarnaast wordt uitgelegd waarom de WHOA vaak samengaat met een reorganisatie, en wat de rechten zijn van werknemers bij reorganisaties.

Wat is het verschil tussen de WHOA en het faillissement? 

Als we kijken naar het verschil tussen de WHOA en het faillissement, is de WHOA primair gericht op de herstructurering van de schulden van het bedrijf en continuïteit hiervan, terwijl een faillissement tot doel heeft om het actief van de failliete onderneming, met inachtneming van de wettelijke rangorde, te verdelen onder de schuldeisers. De WHOA heeft tot doel dat een mogelijk toekomstig faillissement wordt voorkomen.

De belangrijkste verschillen 

Behoud van werkgelegenheid 

• WHOA

Het  door de rechtbank gehomologeerde WHOA-akkoord  ziet slechts op de wijziging van de rechten van schuldeisers en aandeelhouders van de geherstructureerde vennootschap.  Op grond van artikel 369 lid  4 Fw mogen de rechten die voortvloeien uit de arbeidsovereenkomst van werknemers door een WHOA-akkoord niet worden gewijzigd.

• Faillissement

De curator heeft in faillissement op grond van artikel 40 lid 1 Fw het recht om, met toestemming van de rechter-commissaris, de arbeidsovereenkomsten van de werknemers van de failliete vennootschap op te zeggen met een maximale termijn van zes weken.

Afwijking van arbeidscontracten

• WHOA

Zoals bovenstaand reeds uiteengezet, kan op grond van artikel 369 lid 4 Fw een gehomologeerd WHOA-akkoord geen wijzigingen aanbrengen in de rechten die voortvloeien uit een arbeidsovereenkomst van werknemers. Echter blijven wel de reguliere arbeidsrechtelijke gronden voor beëindiging van arbeidsovereenkomsten onder de WHOA van kracht.

• Faillissement

In een faillissement worden doorgaans de arbeidsovereenkomsten beëindigd. Een eventuele doorstarter is vrij om, aan het personeel dat hij wenst te behouden, nieuwe arbeidsovereenkomsten aan te bieden. Soms wordt een doorstart van de onderneming als geheel bewerkstelligd, in dat geval gaat het personeel in principe over op de doorstarter.

Bij een doorstart uit faillissement dient de doorstarter rekening te houden met de regel van het ‘’opvolgend werkgeverschap’’. Deze regel heeft onder andere invloed op de ketenregeling uit artikel 7:668a lid 2 BW en de berekening van de transitievergoeding op grond van artikel 7:673 lid 4 sub b BW.

Betrokkenheid van personeel

• WHOA

Het personeel van een bedrijf heeft in een WHOA geen directe betrokkenheid bij het akkoord. Omdat de rechten van de werknemers niet mogen worden aangepast, hoeven zij tevens niet te worden meegenomen in de stemming over het akkoord.

• Faillissement

In een faillissement hebben werknemers zeer beperkte zeggenschap en inspraak in het proces.  De werknemers van een gefailleerde vennootschap kunnen op grond van artikel 67 lid 1 Fw in beroep gaan tegen de machtiging van de rechter-commissaris om de werknemers te ontslaan. Dit hoger beroep dient op grond van artikel 67 lid 2 Fw te worden ingesteld binnen vijf dagen na de dag dat de werknemer bekend had kunnen raken met de machtiging van de rechter-commissaris.

Overleg met ondernemingsraad en de personeelsvertegenwoordiging

• WHOA

Bij een WHOA-traject heeft de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging een aantal rechten. Zo dient de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging bijvoorbeeld geïnformeerd te worden over de deponering van de startverklaring, kan zij een verzoek indienen tot aanwijzing van een herstructureringsdeskundige en heeft zij het recht om haar advies over het akkoord te delen.

• Faillissement

In een faillissement heeft de ondernemingsraad ten aanzien van bepaalde besluiten van de curator een adviesrecht. De ondernemingsraad behoudt in beginsel haar rechten die zij heeft op grond van de Wet op de Ondernemingsraden. Op deze hoofdregel gelden een aantal uitzonderingen, waaronder het ontslag van de werknemers op grond van artikel 40 Fw.

De subtiele maar cruciale verschillen kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor het personeel van een vennootschap.

Regels aangaande arbeidsovereenkomsten 

De WHOA is als zodanig in het leven geroepen om vennootschappen in moeilijkheden die nog niet insolvent zijn, een mogelijkheid te bieden om haar schulden te herstructureren. Onder een aangeboden WHOA-akkoord blijven werknemersrechten als zodanig beschermd.  De nadruk ligt op het minimaliseren van de schulden van een vennootschap en het solvent maken van een vennootschap, zonder dat dit gevolgen heeft voor de werknemers.

Arbeidsovereenkomsten en faillissement 

In geval van een faillissement heeft de curator het recht om, met toestemming van de rechter-commissaris, de arbeidsovereenkomsten van de werknemers van de failliete vennootschap op te zeggen. Hierbij kan de curator een korte opzegtermijn hanteren dan dat een reguliere werkgever dit zou moeten hanteren buiten faillissement.

Na opzegging van de arbeidsovereenkomsten in faillissement wordt de loonbetalingsplicht door het UWV van de werkgever overgenomen. Het UWV zal in beginsel het loon over de 13 weken voorafgaand aan het faillissement, het loon over de opzegtermijn en het vakantiegeld waar de werknemer recht op heeft uitkeren.

Arbeidsovereenkomsten en WHOA 

In het geval van de WHOA is er, behoudens de reguliere arbeidsrechtelijke opzegmogelijkheden, geen directe mogelijkheid om arbeidsovereenkomsten op te zeggen. Dit betekent dat werknemers niet direct te maken krijgen met beëindiging van de arbeidsovereenkomst als gevolg van een WHOA.

WHOA en reorganisatie 

De WHOA biedt bedrijven een juridisch kader om de schulden van het bedrijf te herstructureren. Als gevolg van deze herstructurering van een vennootschap,  kan ook een reorganisatie van het personeel nodig zijn. Het kan namelijk zo zijn dat de vennootschap in afgeslankte vorm doorgaat of zich op een specifieke tak gaat focussen, waardoor bepaalde functies overbodig zijn. Dit heeft, ondanks dat het aangeboden akkoord geen wijzigingen in de rechten uit arbeidsovereenkomsten mag bevatten, indirecte gevolgen voor het personeel.

Vrijwillige vertrekregelingen

Bij een reorganisatie is soms vereist dat een deel van het personeel vertrekt. In dat geval kan een vrijwillige vertrekregeling door middel van vaststellingsovereenkomsten een uitkomst bieden. Het biedt  een deel van de werknemers van het geherstructureerde bedrijf de mogelijkheid om het bedrijf te verlaten op de voorwaarden die zij wenselijk vinden, met behoud van bepaalde rechten zoals een transitievergoeding.

Alle inzichten op een rij
In dit artikel zijn de belangrijkste verschillen tussen de WHOA en traditionele faillissementsprocedures duidelijk geworden. Bij een WHOA-procedure worden arbeidsovereenkomsten gerespecteerd, in tegenstelling tot de eenvoudige opzegmogelijkheid die een curator in faillissement heeft.

De belangrijkste verschillen:

• De WHOA richt zich op de herstructurering van een bedrijf en het voorkomen van een faillissement, terwijl het faillissement ziet op het maximaliseren van het actief van de vennootschap ten behoeve van de schuldeisers.
• De ondernemingsraad en personeelsvertegenwoordiging hebben in de WHOA meer inspraak en rechten dan in een faillissement.
• Na de homologatie van een WHOA-akkoord blijven de arbeidsovereenkomsten in beginsel ongewijzigd. Als buiten een herstructurering tevens een reorganisatie vereist is, kunnen onder andere door middel van vaststellingsovereenkomsten arbeidsovereenkomsten worden beëindigd.

Neem contact op 

Voor verdere begeleiding en advies in het toepassen van de WHOA, waarbij zowel juridische als financiële expertise essentieel is, staat WHOA-mkb klaar om u te ondersteunen.

Neem contact met ons op als u wilt weten wat we voor u kunnen betekenen.

Neem contact op >